Đăng bởi: caohocykhoa | Tháng Năm 21, 2007

Rượu và bệnh xơ gan, vấn đề cai rượu

Photo Sharing and Video Hosting at Photobucket

Rượu như là con dao 2 lưỡi. Rượu mang lại cho con người bao nhiêu ích lợi thì cũng mang đến cho con người bấy nhiêu sự phiền toái. Nếu chúng ta biết cách sử dụng thì rượu rất có ích. Nhưng một khi đã phụ thuộc nó thì sẽ lắm điều đáng tiếc xảy ra. Rượu còn là một trong những nguyên nhân gây bệnh xơ gan. caohocykhoa vừa nhận được bài viết về rượu của tác giả Nguyễn Thị Xuân Tinh xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc và cảm ơn tác giả.

RƯỢU VÀ BỆNH XƠ GAN, VẤN ĐỀ CAI RƯỢU

  • ThS.BSCK2 NGUYỄN THỊ XUÂN TỊNH
  • Giảng viên Bộ môn Nội- Trường Đại học Y Khoa Huế.

    I. MỞ ĐẦU
    Bệnh xơ gan là do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên, trong đó rượu là nguyên nhân phổ biến. Ở Pháp, nơi sản xuất rượu vang nổi tiếng với khoảng 80% dân chúng uống rượu, xơ gan do rượu chiếm khoảng 10% và tử vong do xơ gan đứng hàng thứ tư sau các bệnh ung thư.
    Tuy nhiên trong vòng 20 năm trở lại, tỷ lệ chết vì xơ gan rượu ở Pháp và Mỹ giảm có lẽ do có sự vận động mạnh mẽ và có hiệu quả của chính phủ cũng như do sự thay đổi lối sống.

    II TÁC HẠI CỦA RƯỢU
    Uống rượu, bia không phải là một thói xấu, vì rượu là một yếu tố kích thích làm ngon miệng hơn, các buổi tiệc sôi động hơn do mọi người hưng phấn hơn. Rượu uống đúng liều hàng ngày có thể có lợi vì làm giảm tỷ lệ một số bệnh như nhồi máu cơ tim, cơn đột quỵ não, sỏi mật và cả bệnh Alzhelmer. Nhưng nếu chúng ta lạm dụng nó, uống qúa liều hay là bị lệ thuộc (nghiện) thì tác hại của rượu thật là khủng khiếp. Rượu gây nhiều tác hại đến các cơ quan quan trọng như gan, tụy, dạ dày, não, thần kinh ngoại biên, tủy xương, tim, thận, phổi, khớp. Rượu còn gây nên tình trạng say (quá chén) và nghiện làm ảnh hưởng xấu đến nhân cách, là một trong những nguyên nhân gây tai nạn giao thông, gây bạo hành trong gia đình, phạm pháp ngoài xã hội.
    Gan là cơ quan chuyển hóa các chất nên bị tác hại trực tiếp.

    III. RƯỢU GÂY TÁC HẠI TRÊN GAN BẰNG CÁCH NÀO?
    Rượu sỡ dĩ gây độc cho gan là vì chất ethanol (cồn), chất này theo máu đến gan và được biến đổi thành Acetaldehyde rất độc. Chất này làm viêm và tiêu tế bào gan. Thật ra, gan tự sản xuất một số chất để bảo vệ chính nó, nhưng không đủ để chống lại sự tác hại của acetaldehyde khi ethanol được đưa vào cơ thể quá nhiều và thường xuyên. Do đó, nếu uống rượu nhiều và liên tục có thể gây viêm và xơ gan gan đến mức không hồi phục được nữa.

    Có phải ai uống rượu cũng bị viêm và xơ gan không? Rượu gây độc cho gan phụ thuộc nhiều yếu tố:
    1- Lượng cồn đưa vào: Cồn càng nhiều thì độc tính càng cao, như vậy nó không tùy thuộc loại rượu. Một số loại rượu hay xử dụng trên thị trường có nồng độ cồn như sau:
    -Whisky, Voska, Johnnie walker, rượu gạo: Có nồng độ cồn 40%, mỗi 30ml có khoảng 10gr.
    -Rượu vang: 100ml ~ 10gr.
    -Bia: Nồng độ cồn 4,8%, 250ml ~ 10gr
    Như vậy nếu nam giới uống trung bình trên 80gr/ ngày và nữ 60gr/ ngày, liên tục trên 10 năm thì nguy cơ xơ gan đến 12-15%. Nếu uống > 160gr/ngày liên tục 7 ngày thì nguy cơ viêm gan rượu sẽ xảy ra và nếu tiếp tục uống trên 8 năm thì nguy cơ xơ gan là 40%.

    2. Cách uống: Rất quan trọng, nếu ngày nào cũng uống thì độc cho gan hơn khi uống thỉnh thoảng (vì gan không có thời gian hồi phục).

    3. Về giới tính: Nữ dễ bị tổn thương gan do rượu hơn nam.
    4. Tình trạng dinh dưỡng trước và trong khi uống: Nếu uống rượu trong tình trạng thiếu dinh dưỡng sẳn thì dễ bị tổn thương gan hơn.
    5. Cơ địa: Ở những người bẩm sinh thiếu các yếu tố bảo vệ gan cũng góp phần làm cho gan bị tổn thương khi uống rượu quá liều, kéo dài.

    IV. CÓ PHẢI UỐNG RƯỢU NGOẠI CÀNG ĐẮT TIỀN CÀNG ÍT BỊ BỆNH GAN KHỔNG?
    Không, vì tác hại của rượu trên gan là do nồng độ cồn của rượu cho nên không liên quan đến loại rượu đắt hay rẽ tiền nhưng với đời sống kinh tế xã hội thấp, rượu rẽ tiền được xử dụng phổ biến hơn và dễ uống với lượng nhiều hơn.

    IV. UỐNG RƯỢU NHƯ THẾ NÀO THÌ AN TOÀN NHẤT?
    - Uống không qúa 10gr cồn trong 1 ngày bất cứ loại rượu gì. Không nên uống liên tục mà nên uống 2-3 ngày nghỉ 1 ngày. Đặc biệt nếu có sẳn bệnh gan thì cần uống ít hơn liều chuẩn nêu trên.
    - Uống rượu nhưng phải ăn đủ dinh dưỡng nhất là protid ( từ đậu nành rất tốt)

    V. NGƯNG UÔNG KHI ĐÃ VIÊM HAY XƠ, GAN CÓ HỒI PHỤC KHÔNG?
    Không chắc sẽ hồi phục vì bệnh phụ thuộc nhiều yếu tố khác như : dinh dưỡng, các bệnh gan kèm (viêm gan siêu vi B,C, do thuốc)…và nhất là tổn thương gan ở giai đoạn nào (đang tiến triển, xơ gan còn bù hay đã mất bù, có biến chứng gì chưa (cổ trướng, vàng da kéo dài, chảy máu tiêu hóa, nhiễm trùng cổ trướng..). Tuy nhiên, ở giai đoạn gan thoái hóa mỡ, ngưng rượu gan sẽ hồi phục hoàn toàn. Một khi gan đã viêm hay xơ rồi, tuy không hồi phục được, nhưng bỏ rượu và dinh dưỡng tốt sẽ làm chậm tiến triển bệnh

    VI. CAI RƯỢU CÓ KHÓ KHÔNG? TRIỆU CHỨNG KHI CAI RƯỢU
    Khó, cai rượu cần phải có ý chí và sự giúp đỡ của người thân. Khi cai, có thể phải trải qua các giai đọan sau :

    (Giai đoạn) Các triệu chứng chính (Thời gian sau lần uống cuối cùng)
    (I) Lo lắng, mất ngủ, nôn, tăng kích thích. (5- 10 giờ.)
    (II) Run tay, ảo giác (thính giác, thị giác), tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, sốt, thở nhanh, toát mồ hôi. (6- 30 giờ.)
    (III) Các cơn cai, thường 1- 4 cơn xuất hiện trong khoảng 5% trường hợp không được điều trị (8- 48 giờ.)
    (IV) Mê sảng nặng ( DTs), tinh thần u ám, rối loạn định hướng, ảo giác, tăng huyết áp, hoang tưởng, 5% bệnh nhân có mê sảng nặng nếu không được điều trị, tử vong khoảng 5- 15%, thường do bệnh lý chính bên dưới. (3-5 ngày, có thể đến 12 ngày.)

    Hội chứng cai rượu là một phức hợp các triệu chứng đi kèm với tình trạng giảm đột ngột nồng độ rượu trong máu ở người mà tế bào của họ đã phụ thuộc vào rượu. Họ là người mà tế bào thần kinh đã thích nghi với nồng độ rượu cao trong máu. Khi nồng độ rượu trong máu giảm xuống quá thấp, các triệu chứng cai bắt đầu xuất hiện. Một số người không có biểu hiện tất cả các triệu chứng trên, phần lớn diễn tiến lâm sàng thường nhẹ. Trường hợp nặng thường có mê sảng.

    Sự lệ thuộc rượu ở mức tế bào phụ thuộc lượng rượu uống và thời gian uống. Ngưỡng cho khởi đầu của sự lệ thuộc là uống khoảng 10- 12 đơn vị rượu ( 1drink = 1 shot = 10 gr) / 1 ngày trong 2-3 tuần. Độ trầm trọng của chứng cai rượu càng tăng khi lượng uống và thời gian uống càng nhiều. Phần lớn những người nghiện rượu có thể có triệu chứng cai nhẹ thường xảy ra vào buổi sáng sau 1 đêm không uống rượu ( “sáng mở mắt” đã uống rượu). Kiêng không uống trong vòng 12 giờ thường có triệu chứng run tay, bồn chồn và khát rượu. Có khoảng 5% người uống rượu có hội chứng cai nặng. Triệu chứng khi ngưng rượu kéo dài bao gồm: lo lắng, trầm cảm, mất ngủ, rối loạn thần kinh thực vật nhẹ, tình trạng này có thể kéo dài trong nhiều tuần hay nhiều tháng sau khi đã ngưng rượu. Tình trạng kéo dài này có thể là yếu tố làm cho họ dễ uống trở lại, tình trạng lệ thuộc của tế bào dễ dàng được khôi phục nếu uống rượu trở lại.

    VII. ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG CAI RƯỢU
    - Khi mới ngưng rượu ở giai đoạn sớm, thường cho dự phòng bằng thuốc ức chế thần kinh trung ưong, thay thế cho hiệu quả ức chế của rượu đó là benzodiazepine hay chlodiazepoxide. Đây là thuốc được lựa chọn vì hiệu quả và tính an toàn của nó do thời gian nữa đời dài. Thường cho trong ngày đầu, với thể nhẹ thì cho uống hay tiêm tĩnh mạch 25-50 mg chlordiazepoxide hay 5-10 mg diazepam mỗi 4-6 giờ. Nếu thể vừa và nặng thì cần liều cao hơn. Thuốc được giảm dần liều cho đến mức không vào ngày thứ 4 hay 5.

    - Trường hợp hội chứng cai nặng: Biểu hiện tình trạng mê sảng nặng (Deliri -um tremens : DTs). Là tình trạng cấp cứu nội khoa cần phải nhập viện để đánh giá đầy đủ, cần cung cấp đủ năng lượng, điều chỉnh cân bằng điện giải và chuyển hoá, cần cho ngay Vitamin B1 50mg/TM và 50 mg TB. Điều trị tốt nhất DTs là dự phòng. thường cho diazepam kèm haloperidol (cẩn thận vì nó làm ngưỡng tri giác thấp hơn). Butyrophenone là thuốc ức chế thần kinh được dùng kết quả khá tốt. Ngoài ra phải điều trị hổ trợ và điều trị bệnh lý bên dưới.

  • Tài liệu tham khảo
  • GI/Liver secrets- Peter R. McNally, DO, FACP, FACG
    Gastroenterology Service Fitzsimons Army Medical Center Aurora, Colorado

    NGUYỄN THỊ XUÂN TỊNH


    Trả lời

    1. thưa cô em muốn hỏi bài viết này đã được đăng trên báo, sách hay tạp chí nào chưa ạ. Xin lỗi cô vì em đã hỏi vậy nhưng em muốn lấy làm tài liệu tham khảo thì em phải có được nguồn chuẩn.

    2. Than chao BS Phuoc va goi hieu
      Rat vui khi biet ban la nguoi co quan tam den van de nay. Toi viet bai nay tu cac tai lieu tham khao nhu co ghi chu. Van de nay toi da co lan noi chuyen tren truyen thong cua TRT voi muc dich cho thay tac hai cua ruou va cach uong an toan. Rieng bai nay chua duoc dang o tap chi nao, ban yen tam khi xu dung.
      Mong co dip trao doi cung ban.
      Than chao.
      BS Xuan Tinh

      • Em cam on co nhieu

    3. chị cho tôi hoi, tôi 50 tuổi, đi khám và siêu âm nhiều lần. đã xác định là “sơ gan mất bù”. Nhưng hơn 3 tháng nay tôi thấy cơ thể có những triệu chứng rất lạ như: ăn ngon và ăn nhiều, bụng không nước, không to, ngủ nhiều…và chơi thể thao khá tốt…Thế nhưng người càng ngày càng ốm hơn. Những triệu chứng này không như những mô tả về sơ gan mất bù.
      xin cám ơn

      • Chao anh.
        Cam on anh da tin tuong va goi cho toi thac mac nay.
        Truoc het, anh chp toi biet khi anh duoc BS chan doan “xo gan mat bu”, BS co noi den nguyen nhan la gi khong? Vi co 1 so bieu hien va tien luong khac nhau giua cac nguyen nhan.
        Thu 2: Mot trong so nhung bieu hien kem theo cua xo gan la co ” roi loan glucose mau” bieu hien bang roi loan dung nap glucose va benh dai thao duong . Truong hop cua anh nen den kham BS chuyen khoa Gan Mat va xet nghiem glucose mau (khi doi va ca sau khi an).
        Thu 3: Du bat cu xo gan do bat cu nguyen nhan gi,toi cung khuyen anh nen han che xu dung ruou vi se lam cho gan cua anh lam viec nhieu hon va mau suy them.
        Chao anh va chuc anh khoe
        BS XT

    4. Cháu chào cô!
      Thưa cô, cháu đang tìm thông tin về cách cai rượu cho người thân nhưng các thông tin đó cháu cũng không hoàn toàn tin tưởng vì không biết thông tin gì về người gửi. Hôm nay, cháu rất mừng vì đọc được bài viết của cô và biết cô là một bác sỹ. Cháu rất mong nhận được sự giúp đỡ của cô:
      Anh trai của cháu năm nay 34 tuổi. Trước đây, anh cháu cũng có uống rượu nhưng không quá nhiều. Mấy năm gần đây, anh uống ngày một nhiều và đã nghiện rượu, chiều nào anh cũng đi uống rượu trước khi an tối rồi về đi ngủ, mê man, tinh thần không tỉnh táo, khó tính hơn trước và hay suy nghĩ theo hướng tiêu cực. Gia đình cháu rất lo lắng vì một người anh họ của cháu cũng đã tử vong vì rượu, mỗi lần say xỉn, không khí gia đình thường rất nặng nề. Anh cháu tâm sự cũng rất thương bố mẹ, thương gia đình nhưng cũng không vượt qua được chính mình. Cháu rất mong nhận được sự giúp đỡ của cô. Xin cô cho cháu lời khuyên nên cai rượu theo cách nào là hiệu quả nhất, an toàn nhất? Có loại thuốc nào có thể dùng để cai được không, có thể mua ở đâu, giá cả thế nào? Cháu rất mong cô chỉ dẫn chi tiết giúp cháu vì anh trai cháu không phải là một người kiên trì hơn nữa lại cảm thấy bất lực với chính mình, anh nói ” anh thuộc dạng nát rồi”. Bởi vậy, cháu nghĩ có lẽ sẽ không điều trị nội trú trong bệnh viện được.
      Cháu tha thiết mong nhận được sự giúp đỡ của cô vì ngoài nghiện rượu, anh trai cháu là một người rất tốt.
      Cháu cám ơn cô nhiều lắm! rất mong nhận được sự phản hồi của cô

      • Chao em.
        Cam on em vi da quan tam den van de nay.
        Toi xin tra loi em nhu sau:
        - Truoc het, anh cua em co bieu hien nhu vay la do nhieu nguyen nhan, trong do chinh la do anh huong cua ruou nhung cung co the do nhung buc xuc trong cuoc song mang lai. Dieu nay em nen tim hieu ky hon.
        - Thu 2: Van de cai ruou cung can phai co nghi luc voi nguoi da co bieu hien “nghien”. Can co su giup do cua gia dinh va ca cong dong (khong con nguoi ru re uong ruou, bi khich bac vi bo ruou….).
        - Thu 3: Khong co ruou thay the de cai ruou ma co the dung cac thuc uong khac co nong do con thap hon (chang han bia, ruou mui…) va giam dan luong uong.
        - Thu 4: Cung cap mot so vitamin va yeu to vi luong nhu vitamin B1, B12, acid folic, kem, selenium giup ho tro cho gan phan nao duoi tac hai cua ruou.
        - Thu 5: Dieu rat quan trong la can phai gap BS chuyen khoa Tam Than de danh gia tinh trang than kinh nhu em da neu o dang tram cam do ruou hay do yeu to nao khac nua khong, va BS Tam than se cho y kien tu van trong van de cai nghien o nha cung nhu khi nao thi can phai vao vien de cai nghien.
        Chuc em va gia dinh nhieu suc khoe, tinh tao, de giup anh cua em them nghi luc trong viec cai ruou day kho khan va gian nan nay.
        Chao em.
        BS XT

    5. Cháu cám ơn cô rất nhiều!
      Anh trai cháu đã tự giải tỏa tâm lý cho mình, anh thú thật cùng gia đình tại sao trong thời gian gần đây lại như vậy. Gia đình cháu đã tìm ra hướng giải quyết tốt nhất, vấn đề cũng không có gì quá lớn lao nhưng vì anh cháu cảm thấy có lỗi với bố mẹ, với gia đình nên mới mượn rượu giải sầu, thêm vào trước đây cũng đã uống rượu khá nhiều nên mới ngày càng trở nên bê tha như vậy. Anh cháu đã hứa là sẽ bỏ rượu. Mấy ngày hôm nay, tâm trạng đã ổn định, mọi thứ đã quay về như trước kia, nhưng cháu phát hiện anh cháu đã uống 2 trai bia trong ngày thứ 3, và ngày thứ 4 thì đã uống một chén rượu trong bữa ăn (tất nhiên là đã có sự xin phép gia đình vì bữa ăn đông vui). Cháu rất lo là “ngựa quen đường cũ”. Vì vậy trong lúc này, cháu rất muốn biết có cách nào hỗ trợ tốt nhất cho anh cháu không? (một loại thuốc chẳng hạn, vì cháu nghe nói cũng đã xuất hiện loại thuốc đó). Gia đình cháu rất muốn cai rượu cho anh một cách nhẹ nhàng nhất bởi gia đình cháu trước giờ vẫn có truyền thống gia giáo, đạt được nhiều mặt theo nhận xét của nhiều người. Mặt khác, sống ở quê nên nếu vấn đề “phải đi viện cai rượu” ầm ĩ quá sẽ gây áp lực rất lớn cho cả anh trai cháu và gia đình. Cháu rất mong được cô góp ý giúp đỡ.
      Cháu cám ơn cô rất nhiều!

    6. cháu chào cô!
      Cô cho cháu hỏi là ông nội cháu trước đây nghiện rượu, giờ bố cháu cũng thế, đây có phải là do di truyền ko cô? nếu là di truyền thì có thể cai rượu không và bằng phương pháp nào? Bình thường bố cháu rất hiền nhưng khi bố cháu uống rượu bố cháu trở thành con người khác: bảo thủ và hay la mắng mẹ cháu và mọi người xung quanh. bố cháu ăn rất ít và uống rượu vặt.
      vậy cô có thể tư vấn cho cháu làm cách nào để thuyết phục bố cháu cai rượu và cai bằng cách nào không ạ?
      cháu xin chân thành cám ơn cô!!!!!!!!

    7. Thuoc gj de bo ruou vay


    Gửi phản hồi

    Fill in your details below or click an icon to log in:

    WordPress.com Logo

    You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

    Twitter picture

    You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

    Facebook photo

    You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

    Google+ photo

    You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

    Connecting to %s

    Chuyên mục

    Follow

    Get every new post delivered to your Inbox.